कृषि शास्त्र समुह 

                                  कृषि विद्या विभाग 

                 डाळी चे महत्त्व. 

10 फेब्रुवारी 2019 रोजी जगाने पहिला जागतिक डाळीचा दिवस साजरा केला.

डाळी म्हणजे काय आपण पाहू या? 

डाळी हा एक प्रकारचे द्विदल जातीचे पिके असून ते पूर्णपणे कोरड्या बियांसाठीच काढले जातात आणि त्यात हिरव्या (उदा. हिरव्या वाटाणे ) काढलेली पिके समाविष्ट नसतात. 

सुक्या डाळ आणि मटार तसेच मसूर हे सर्वात सामान्यतः ज्ञात आणि सेवन केले जाणारे प्रकार आहेत. 

डाळींमध्ये राजमा,पावटा आणि वाल पापडी सारख्या सर्व प्रकारच्या वाळलेल्या द्विदली चा समावेश आहे. चणा,चवळी आणि तूर देखील डाळ आहेत, कारण ह्या पण सर्व प्रकारच्या डाळ वर्गात येतात. 

                 डाळींचे महत्त्व

पोषण

डाळींमध्ये पोषक तत्त्वे असतात आणि त्यात प्रथिने जास्त प्रमाणात असतात, जिथे मांस आणि दूध पदार्थ उपलब्ध होत नही अशा प्रदेशांमध्ये ते प्रथिनांचा एक आदर्श स्त्रोत ठरतात. 

डाळींमध्ये चरबी (फॅट) देखील कमी असते आणि विद्राव्य फायबर समृद्ध असते, यामुळे कोलेस्ट्रॉल कमी होतो आणि रक्तातील (glucose) साखर नियंत्रित करण्यास मदत होते. 

डाळी सुद्धा लठ्ठपणाचा प्रतिकार करण्यास मदत करतात.

              अन्न सुरक्षा

डाळींच्या नायट्रोजन-फिक्सिंग गुणधर्मांमुळे मातीची सुपीकता सुधारते, जे शेतजमिनीची उत्पादकता वाढवते. आंतरपिकासाठी आणि आवरण पिके म्हणून डाळींचा वापर केल्यावर शेती मध्ये जैवविविधता आणि माती जैवविविधतेस प्रोत्साहन मिळते, तसेच हानिकारक कीड व रोगांचा नाश होतो. हे पीक अन्न सुरक्षा वाढवण्यासाठी उपयुक्त आहेस. 

                 हवामान बदल 

कृत्रिमरित्या जमिनीत नायट्रोजनचा वापर करण्यासाठी वापरल्या जाणार्‍या सिंथेटिक खतांवरील अवलंबन कमी करून डाळींचे हवामान बदल कमी होण्यास हातभार लागतो. 

त्या मुळे कृत्रिम खतांचा कमी वापर केल्यास त्यांच्या उत्पादनादरम्यान हरितगृह वायू उत्सर्जन कमी होईल.

         टीम कृषिशास्त्र