कृषि शास्त्र समुह

नाविन्यपूर्ण तंत्रज्ञान

IIHR बेंगळुरू यांनी अरका शुभा नावाची झेंडू ची प्रजाती विकसित केली.


आयआयएचआर मधील अर्का शुभाकडे फार्मास्युटिकल क्षेत्रातील कॅरोटीन सामग्री 2.8% आहे
पावसाळ्यामुळे किंवा कापणीस उशीर झाल्यामुळे फुलांचे ते खराब झाले तर सामान्यत: त्यांचे मूल्य कमी होते. परंतु हेसरघाटावर आधारित भारतीय बागायती संशोधन संस्थेने (आयआयएचआर) विकसित केलेली झेंडूची नवीन किंमत जरी कित्येक ब्लूमनंतर खराब झाली असली तरी ती क्रूड कॅरोटीन काढण्यासाठी वापरली जाऊ शकतात.

“सर्व झेंडूमध्ये कॅरोटीन सामग्री असते आणि ते कमाल 1.4% पर्यंत असते. तथापि, झेंडूच्या अरका शुभामध्ये जास्त प्रमाणात कॅरोटीनचे प्रमाण २.8% आहे जे वनस्पतीच्या स्त्रोतांमधील सर्वोच्च सामग्री आहे, ”असे वैज्ञानिकांच्या टीमचे नेतृत्व करणारे आयआयएचआरच्या फ्लोरीकल्चर अण्ड मेडिकल प्लांट्स विभागातील प्रधान वैज्ञानिक डॉ. तेजस्विनी पी यांनी सांगितले. ही वाण त्यांनी विकसित केली.

ही फुले इतर झेंडूच्या जातींप्रमाणेच शोभेच्या कारणासाठी विकली जाऊ शकतात. परंतु क्रूड कॅरोटीन काढण्यासाठी त्यांचा वापर करण्याचा एक पर्याय देखील आहे, कारण कॅरोटीन प्रामुख्याने फार्मास्युटिकल क्षेत्रात वापरली जाते, यासाठी नेहमीच जास्त मागणी असते.
सध्या भारत आपली कॅरोटीन बहुतेक वस्तू चीनसह इतर देशांतून आयात करतो. डॉ. तेजस्विनी यांनी असे सुचवले की शेतकऱ्यांनी यांनी या जातीचा पूर्णपणे विचार करुन कॅरोटीन काढण्यासाठी विचार केला. तथापि, शेतकर्‍यांच्या गटांमार्फत हा उपक्रम हाती घेणे चांगले आहे कारण त्यासाठी लागवडीसाठी मोठ्या क्षेत्राची आवश्यकता आहे आणि ते काढण्यासाठी गुंतवणूकी पूर्वक आहेत, असे त्यांनी नमूद केले. यामुळे निर्यातीलाही वाव मिळतो, असे त्यांनी म्हटले.


कुक्कुट पालन क्षेत्रात अरका शुभा या जातीचा वापर केला जातो. याच्या पाकळ्या दर्जेदार अंड्यातील पिवळ बलक cartone मिळविण्यासाठी पोल्ट्री फीड म्हणून वापरल्या जाऊ शकतात.